Nöbet / Status Epileptikus
Kedi ve köpekte uzamış veya tekrarlayan nöbetlerde, komplikasyonları eşzamanlı yönetirken nöbeti mümkün olan en erken evrede sonlandırmaya odaklanan klinik akış.
1. Status epileptikus kriteri var mı?
- Tek nöbetin 5 dakikayı aşması
- Veya bilinç/normal nörolojik durum geri gelmeden ≥2 nöbet
- Bu eşiklerde tedaviyi bekletme; uzayan nöbet ilaç direnci, hipertermi, hipoksi, asidoz ve kalıcı nörolojik hasar riskini artırır.
2. ABC + eşzamanlı komplikasyon kontrolü
- Havayolu, solunum, dolaşım; oksijen ve IV erişim mümkün olan en kısa sürede
- Yatak başı glukoz, vücut ısısı, elektrolitler; hipoglisemi ve ciddi metabolik bozuklukları eşzamanlı düzelt
- Hipoksemi, hipertermi, hipotansiyon, asidoz ve aspirasyon riskini izle
- Antiseizure tedaviyi tetkik sonucu beklemek için geciktirme.
3. Birinci basamak — benzodiazepin
Nöbet sürüyorsa
Yaklaşık 2 dakika sonra ikinci benzodiazepin bolusu. İki bolusa rağmen SE tekrarlıyor/sürüyorsa üçüncü bolus ile birlikte BZD CRI ve ikinci basamak antiseizure ilacı gecikmeden başlat.
4. BZD CRI gerekiyorsa
5. İkinci basamak — uzun etkili kontrolü kur
30–60 mg/kg IV, tercihen 5–15 dakikada. Karaciğer hastalığında pratik avantaj sağlar; erken kombine tedavide kullanılabilir.
IV loading yaklaşımı, özellikle fenobarbital-naif ve hepatik fonksiyonu uygun hastada. Kümülatif yükleme klinik duruma göre yaklaşık 20 mg/kg'a kadar planlanabilir; kronik kullananlarda mümkünse serum düzeyi dikkate alınır.
ACVIM, levetirasetam ve fenobarbitalin sadece “BZD başarısız olduktan sonra” değil, erken eşzamanlı politerapinin parçası olarak da başlanabileceğini vurgular.
6. Refrakter status epileptikus mu?
Benzodiazepin + uygun ikinci basamak tedaviye rağmen nöbet aktivitesi sürüyorsa ileri anestezik basamağa geç.
ACVIM, ketamin ve dexmedetomidini refrakter SE’de propofolden önce veya birbirleriyle sıralı/kombine şekilde düşünmeyi destekler.
7. Nöbet hâlâ sürüyor mu?
2–8 mg/kg IV yavaş titre et; gerekirse 0.1–0.4 mg/kg/dk CRI. İntübasyon, ventilasyon ve hemodinamik monitörizasyon hazır olmalı.
Tekrarlayan propofol bolusları ve özellikle uzun CRI, Heinz body anemisi ve diğer advers etkiler nedeniyle mümkün olan en kısa süre ve yakın hematolojik/klinik monitörizasyonla kullanılmalı.
Propofol veya anestezik barbitürat aşamasına gelen hasta endotrakeal entübasyon ve yoğun bakım kapasitesi gerektirir.
8. Super-refrakter SE
- Propofol sonrası anestetik barbitürat (pentobarbital/thiopental) IV + CRI düşünülebilir
- Devam ederse inhalasyon anestezisi
- EEG varsa non-konvülsif SE açısından değerlendir; motor aktivitenin durması her zaman serebral nöbet aktivitesinin bittiği anlamına gelmez
- Ventilasyon, kan basıncı, ısı, glukoz, elektrolit, asit-baz ve organ fonksiyonlarını yakın izle
9. Nöbet kontrol edildi — nedeni ara
- Reaktif: hipoglisemi, elektrolit bozukluğu, toksin, hepatik/üremik ensefalopati vb.
- İntrakraniyal: yapısal hastalık, inflamatuvar/enfeksiyöz hastalık, travma, neoplazi
- Epilepsi öyküsü varsa mevcut ASM uyumu, serum fenobarbital düzeyi ve idame planını gözden geçir
- Postiktal dönem ile devam eden/non-konvülsif nöbet aktivitesini ayırmaya çalış
Kaynaklar
ACVIM Consensus Statement — Management of status epilepticus and cluster seizures in dogs and cats (2024)Merck Veterinary Manual — Anticonvulsants for Emergency Treatment of Seizures in Dogs and Cats (updated Apr 2025)Merck Veterinary Manual — Initial Triage and Resuscitation of Small Animal Emergency PatientsDozlar aktif madde üzerinden verilmiştir. Kullanılan preparatın gerçek konsantrasyonu, yardımcı maddeleri, uygulama yolu ve Türkiye'deki ürün bilgisi ayrıca doğrulanmalıdır. Bu akış klinik karar desteğidir; hasta bazlı veteriner hekim kararı önceliklidir.